Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kontraktów zawieranych przez niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej z kasami chorych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację poseł Joanny Sosnowskiej, przekazaną przy piśmie z dnia 18 stycznia 2001 r., znak: SPS-0202-5529/01, w sprawie kontraktów zawieranych przez niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej z kasami chorych uprzejmie proszę o przyjęcie następujących ogólnych i szczegółowych wyjaśnień.

   Głównym założeniem reformowanego systemu ochrony zdrowia jest zmiana zasad finansowania opieki zdrowotnej - dotychczasowy system budżetowy zastąpiono systemem mieszanym: ubezpieczeniowo-budżetowym, mająca na celu racjonalizację zarządzania zasobami finansowymi oraz lepsze i bardziej efektywne wykorzystanie uzyskanych środków i posiadanych zasobów w obrębie usamodzielnionych świadczeniodawców - zakładów opieki zdrowotnej o różnym statusie własnościowym. Nastąpiło odejście od dotacji na rzecz umów cywilnoprawnych, na podstawie których finansowane są jedynie udzielone świadczenia zdrowotne. Kasy chorych, zapewniając ubezpieczonym świadczenia zdrowotne, określone w ustawie z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU z 1997 r. nr 28, poz. 153 z późn. zm.) ˝kupują˝ u świadczeniodawców odpowiedni produkt, np. poradę lekarską, procedurę medyczną lub określony pakiet świadczeń lub procedur medycznych.

   Zawieranie przez kasy chorych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych odbywa się po uprzednim przeprowadzeniu postępowania konkursowego, które odbywa się na zasadach określonych w rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 27 listopada 1998 r. w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez kasy chorych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych (DzU nr 148, poz. 978 z późn. zm.). Rozporządzenie określa tryb składania ofert, przeprowadzenia konkursu ofert oraz zgłaszania i rozpatrywania skarg i protestów. Konkurs składa się z części jawnej, w której komisja konkursowa w obecności oferentów określa zgodność zgłoszonych ofert z warunkami ogólnymi i szczegółowymi konkursu, oraz z części niejawnej, w której komisja, po pełnej analizie, dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty i przeprowadza rokowania ze świadczeniodawcami.

   Warunki ogólne i szczegółowe konkursu ofert są każdorazowo takie same dla wszystkich oferentów - świadczeniodawców, niezależnie od tego, jak długo działają na rynku świadczeń zdrowotnych; w myśl zasady równości podmiotów w postępowaniu konkursowym.

   Jednym z celów wprowadzonego systemu finansowania świadczeń zdrowotnych jest zbilansowanie środków przeznaczonych na finansowanie wydatków kasy z jej wpływami. Zgodnie z zapisem art. 53 ust. 3 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, kasy chorych przy zawieraniu umów o udzielenie świadczeń zdrowotnych są zobowiązane do przestrzegania: zasady wydatków z przychodami kasy chorych oraz zasady, że suma kwot zobowiązań kasy chorych wobec świadczeniodawców ze wszystkich zawartych umów musi się mieścić w planie finansowym kasy chorych. Zapis ten, nakładający na kasy chorych obowiązek określonego postępowania, prawnie nie wiąże świadczeniodawców. W praktyce jednak jego realizacja przedkłada się na nich przez faktyczną ilość środków pieniężnych przeznaczonych na zakup wykonywanych przez nich świadczeń zdrowotnych.

   Zadaniem kas chorych jest zabezpieczenie świadczeń zdrowotnych w takiej ilości i na takim poziomie, aby mogły zostać zaspokojone ich realne i konieczne potrzeby zdrowotne. Potrzeby te wyznaczają strukturę i liczbę świadczeniodawców oraz stanowią kryterium podziału środków będących w dyspozycji kas chorych na poszczególne rodzaje świadczeń i poszczególnych świadczeniodawców.

   Zintegrowany system zawierania umów i system finansowy kas chorych wprowadza elementy konkurencyjności, gry rynkowej, zapewniając jednocześnie zbilansowanie całego systemu. Zawieranie umowy między kasą chorych a świadczeniodawcą jest procesem opierającym się na negocjacjach, a podpisanie umowy wymaga dobrej woli z obu stron. Postępowanie konkursowe służy temu, aby wybierać podmioty najlepsze i najbardziej potrzebne z punktu widzenia zabezpieczenia potrzeb zdrowotnych populacji - członków określonej kasy chorych. W związku z tym nie wszyscy świadczeniodawcy mogą być finansowani w takim stopniu, jak w roku poprzednim. Obserwuje się ogromny wzrost liczby podmiotów niepublicznych, zwłaszcza w podstawowej i ambulatoryjnej specjalistycznej opiece zdrowotnej, z którymi kasy chorych podpisują umowy. Jest to zjawisko bardzo korzystne, prowadzi bowiem do wzrostu konkurencyjności i poprawy jakości oraz dostępności świadczeń zdrowotnych.

   Według danych udostępnionych przez Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych (stan na dzień 15 stycznia 2001 r.) do kas chorych wpłynęło ogółem 39 644 ofert na udzielanie świadczeń zdrowotnych w 2001 r. Wstępnie odrzucono 4476 ofert, a po rokowaniach - 2907 ofert. Do najczęstszych przyczyn wstępnego odrzucania ofert należą przyczyny tymczasowe o charakterze techniczno-organizacyjnym, a do przyczyn ostatecznych: wycofanie się świadczeniodawców z podpisania umowy, niekorzystna oferta cenowa (niejednokrotnie obserwuje się zawyżone oczekiwania niektórych świadczeniodawców dotyczące poziomu finansowania usług, zwłaszcza ze strony podmiotów oferujących unikalne w skali kraju lub regionu rodzaje świadczeń zdrowotnych), likwidacja podmiotu w trakcie trwania postępowania, niespełnienie wymaganych standardów jakości i dostępności świadczeń, składanie ofert niezgodnych z zakresem postępowania konkursowego, braki w dokumentacji ofertowej oraz nieuzupełnienie braków w wyznaczonym terminie, a także poważne braki formalne, jak np. brak wpisu do rejestru wojewody, brak aktualnej opinii stacji sanitarno-epidemiologicznej i inne.

   Obecnie wskaźnik umów zawartych i przyrzeczonych przez kasy chorych w stosunku do przyjętych ofert wynosi około 98%. Analiza dokumentów dokonana przez UNUZ wykazała niewielkie opóźnienia w procesie zawierania umów. Jednakże według urzędu nie będą one rzutować na dostęp do świadczeń zdrowotnych i zachowanie ciągłości ich udzielania.

   Należy dodać, że proces kontraktowania świadczeń jest procesem ciągłym, chociaż jego zasadnicza część rozpoczyna się w czwartym kwartale roku poprzedniego, a kończy w pierwszym kwartale roku następnego. Kasy chorych muszą być przygotowane na szybkie reagowanie na zmiany w sektorze świadczeń zdrowotnych i w zależności od tych zmian, przeprowadzają konkursy uzupełniające/dodatkowe. Aktualnie trwają konkursy uzupełniające na takie rodzaje świadczeń, jak np. świadczenia pielęgniarki w środowisku nauczania i wychowania, świadczenia stomatologiczne dla osób niepełnosprawnych lub chorujących na AIDS, świadczenia stomatologiczne w zakresie protetyki i ortodoncji, świadczenia rehabilitacyjne, świadczenia poradni zdrowia psychicznego w zakresie terapii uzależnień i inne.

   Według danych Krajowego Związku Kas Chorych (stan na dzień 15 stycznia br.), kasy chorych podpisały 21 712 umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych w 2001 r., w tym: 6264 z publicznymi zakładami opieki zdrowotnej, 8889 z niepublicznymi zakładami opieki zdrowotnej, 5332 z indywidualnymi praktykami lekarskimi, 187 z grupowymi praktykami lekarskimi, 156 z grupowymi praktykami pielęgniarki i położnej środowiskowej/rodzinnej oraz 844 z indywidualnymi praktykami pielęgniarki i położnej środowiskowej/rodzinnej, w tym w podstawowej opiece zdrowotnej odpowiednio: 1565, 4191, 706, 49, 153 i 827 umów (ogółem 7491 umów).

   Przytoczone dane wskazują na znaczny udział podmiotów niepublicznych na rynku świadczeń zdrowotnych finansowanych przez kasy chorych, np. w sektorze podstawowej opieki zdrowotnej podmioty niepubliczne stanowią ok. 80% świadczeniodawców funkcjonujących w systemie. W świetle powyższych wyjaśnień zarzut dotyczący działania kas chorych na szkodę niepublicznych placówek nie znajduje potwierdzenia.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Grzegorz Opala

   Warszawa, dnia 12 lutego 2001 r.